رشيد الدين فضل الله همدانى
پيشگفتار 24
جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )
تا عهدهء زيادت و نقصان و حق و باطل آن بر ايشان باشد نه مورّخ ، [ و ] اين جايگاه نيز همان معنى ياد مىكند تا هرچه نامعقول و بىوجه نمايد ، اين ضعيف را [ بدان ] مؤاخذت ننمايند ، و زبان طعن در او دراز نكنند ، و او را در آن معنى معذور دارند ، ان شاء اللّه وحده العزيز . و هرچند اين تاريخ بر اين ترتيب جمع نكردهاند ، اين ضعيف سعى نمود تا از تواريخ ايشان جمع كرد ، و از جماعتى كه ايشان بر آن واقف بودند از بيست و چهار توريت ، و از كتب و تواريخ متفرّق اين تقرير كرده تا بدين موجب تاريخى نوشته شد . » « 1 » تاريخ افرنج از جامع التّواريخ ، فاقد مقدّمهاى است آن چنانكه در تاريخ قوم مغول و اورغ چنگيز خان و تاريخ هند و تاريخ بنى اسرائيل ديده شده است . از آن است كه نامى از فراهمآورندهء آن به ميان نمىآيد . مأسوف عليه كارل يان كه عمرى در آرايش و ويرايش بخشهايى از جامع التّواريخ و ترجمهء آن بخشها به آلمانى سپرى كرد ، در پيشگفتارى كه بر تاريخ فرنگ با ترجمهء فرانسوى به سال 1951 نگاشت ، كوشيد تا نويسندهء اين بخش از جامع التّواريخ را - تاريخ فرنگ و پايان و قيصران - بازيابد و بشناساند . پيشگفتار كارل يان را ، شادروان دكتر منوچهر اميرمكرى « 2 » ، كه مترجمى چيره دست بود ، به خواهش آقاى دكتر دبير سياقى ترجمه كرده و آقاى دكتر
--> ( 1 ) . جامع التّواريخ ( تاريخ بنى اسرائيل ) ، صص 1 - 2 . ( 2 ) . اين مترجم دانشمند - دكتر منوچهر اميرمكرى - چنان كه استاد دكتر دبيرسياقى از ايشان نقل مىكنند مهندسى تحصيل كرده و آشنا با زبانهاى آلمانى و فرانسوى بودند كار شايستهء ايشان ترجمهء متن كامل « ايران در زمان ساسانيان » اثر نامدار كريستن سن است كه كريمانه در اختيار مرحوم رشيد ياسمى - كه ترجمهاى نارسا از آن كتاب را ارائه داده بود گذاشتند ، كه كتابخانهء ابن سينا به ظاهر در سالهاى 31 / 1330 به چاپ آن پرداخت ، و فقط در صفحهء شناسنامه اشارهاى رفته بود كه ترجمه از دكتر منوچهر اميرمكرى است - پس از انقلاب كتاب از سوى انتشارات اميركبير - نه صاحبان اصلى آن - منتشر گرديد بىذكر نام مترجم راستين اثر ، و من به نامهاى تنبّهانگيز هشدار دادم كه بكوشند حق را به حقدار برسانند !